Z NAMI ZYSKUJESZ  – TERAZ PODWÓJNIE
akcja rabatowa 2017

AGROTECHNIKA

RZEPAKU

Wymagania klimatyczne

Uzyskiwanie wysokich plonów rzepaku uzależnione jest od dostępności wody oraz od przebiegu temperatur. Optymalna ilość opadów dla uprawy rzepaku ozimego wynosi 600-700 mm. Bardzo istotnym elementem jest równomierny ich rozkład w okresie wegetacji. Do rozpoczęcia procesu kiełkowania roślina ta potrzebuje niewielkiej ilości wody, zazwyczaj wystarczy ok 50% masy nasienia. Należy pamiętać, że rzepak ozimy buduje w okresie jesiennym fundamenty pod przyszły plon i bez dostatecznego nawilgotnienia gleby w czasie kiełkowania i wschodów proces ten może być zagrożony. Największe zapotrzebowanie na wodę występuje wiosną na początku wegetacji oraz podczas kwitnienia i dojrzewania. Przyjmuje się, że podczas kwitnienia i dojrzewania średnio-miesięczne zapotrzebowanie na wodę wynosi ok 75 mm. Niedobór opadów w tym czasie skutkuje opadaniem kwiatków i słabym zawiązywaniem łuszczyn, a w czasie dojrzewania redukcją łuszczyn i MTZ.

W rozwoju jesiennym rzepak ozimy kumuluje sumę średnich temperatur na poziomie 700-850ºC. Wiosną potrzebuje dla wydania optymalnego plonu sumy 1550-1700ºC. Ze względu na pokrój jest rośliną, dla której ważnym parametrem jest zimotrwałość. Odpowiedni dobór odmiany oraz właściwe poprowadzenie łanu jesienią skutkuje wysoką odpornością na wymarzanie, szczególnie podczas przedwiośnia, w okresie jego największej wrażliwości.

 

Wymagania glebowe

Najlepszym stanowiskiem dla rzepaku są bardzo dobre lub dobre gleby kompleksów pszennych lub żytnich. Ważny warunkiem powodzenia uprawy jest zapewnienie uprawie uregulowanego odczynu, wysokiej żyzności oraz dobrej struktury gleby. Należy unikać uprawy na glebach oglejonych z podeszwą płużną oraz na glebach lekkich z systematycznie powtarzającymi się suszami glebowymi.

 

 

Struktura plonu

Potencjał plonowania rzepaku szacowany jest na 9 ton nasion. Jednak w praktyce wykorzystywany jest on najczęściej na poziomie ok 50%. Aby optymalnie wykorzystać możliwości, jakie daje stale doskonalony materiał siewny, należy poznać fazy krytyczne tworzenia plonu. Pozwala to na ich kontrolę poprzez zabezpieczenie potrzeb pokarmowych oraz dobranie technologii do warunków gospodarowania.

Plon rzepaku jest iloczynem ilości nasion na określonej powierzchni np. 1 ha oraz ich masy. Elementami struktury plonu jest: obsada - ilość roślin na m2, liczba rozgałęzień bocznych na roślinie, liczba łuszczyn na pędzie głównym i pędach bocznych oraz liczba nasion w łuszczynach. Należy pamiętać, że plon tworzy się w całym okresie wegetacyjnym zarówno jesienią jak i wiosną. Prawidłowo przygotowany do zimy rzepak powinien charakteryzować się złożoną z 8-12 liści rozetą, szyjką korzeniową o średnicy 10-20 mm oraz systemem korzeniowym sięgającym w głąb gleby do głębokości co najmniej 25 cm. Wykształcenie się rozety to czas, w którym w stożku wzrostu następuje przejście z fazy wegetatywnej w generatywną, zaprogramowany zostaje przyszły plon, pojawiają się zawiązki przyszłych liści, rozgałęzień bocznych oraz kwiatostanów. Liczba liści w rozecie skorelowana jest z liczbą rozgałęzień, na których wiosną pojawiają się kwiatostany, a potem łuszczyny.

 

 

W czasie spoczynku zimowego w stożku wzrostu stale zachodzą procesy różnicowania się organów, pod koniec lutego można już zauważyć wyciągnięte szypułki kwiatowe. Podczas zimy w zależności od przebiegu pogody dochodzi do utraty liści, straty te najczęściej wynoszą ok. 50% ich biomasy. Jeżeli w tym czasie pęd wierzchołkowy nie ulegnie uszkodzeniu, to w takim przypadku wiosną można liczyć na regenerację i szybki rozwój roślin. Rzepak rozpoczyna wiosenną wegetację, gdy średnia dobowa temperatura przez kilka dni utrzymuje się na poziomie 5ºC. W pierwszej kolejności odbudowywany jest aparat liściowy niezbędny do produkcji asymilatów koniecznych do wzrostu. Na początku kwitnienia liście osiągają swoje maksymalne rozmiary, od tego momentu oddają asymilaty i stopniowo zasychają. Proces zasychania odbywa się od liści najniższych do najwyższych, a w czasie zbioru rośliny pozbawione są generalnie wszystkich liści. Wyjątek stanowią jedynie plantacje przenawożone azotem.

Od początku kwitnienia rozpoczyna się kolejna faza, w której równolegle zachodzą procesy tworzenia i redukcji. Roślina zrzuca liście starsze, a w ich miejsce na górnych piętrach stale zawiązywane są nowe. Pomimo to powierzchnia asymilacyjna ulega stałemu zmniejszaniu. Wpływa to na wewnętrzną konkurencję o asymilaty. W tym okresie charakterystyczne jest to, że w obrębie jednej rośliny na jej górnych piętrach trwa rozwój łuszczyn i zawiązywane są nasiona, natomiast na dolnych rozwijają się i kwitną kolejne kwiaty. Rzepak rozpoczyna kwitnienie od pędu głównego, potem zakwitają kwiatostany na rozgałęzieniach bocznych. W praktyce im później otworzy się kwiat, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że wytworzy się z niego łuszczyna. Równomierność tego procesu jest jednym z najważniejszych elementów uzyskania dobrych plonów. Ostatnim ogniwem struktury plonu jest MTZ, parametr ten zależy od przebiegu pogody i ilości nasion w łuszczynie. Niedobór wody po kwitnieniu skutkuje mniejszym zawiązywaniem łuszczyn i nasion w łuszczynach oraz negatywnie wpływa na masę nasion.

 

Przedplon

Najlepszymi przedplonami pod rzepak są rośliny wcześnie „schodzące” z pola i pozostawiające bardzo dobre stanowisko. Zaliczamy do nich koniczynę czerwoną, wczesne odmiany grochu, czy też mieszanki koniczyny z trawami. Niestety z tego typu przedplonami praktycznie się nie spotykamy. Zazwyczaj przedplonem dla rzepaku są zboża, najczęściej pszenica. Nie zaleca się uprawy rzepaku „po sobie” ze względu na zagrożenie zwiększoną ilością szkodników, chorób oraz chwastów. Stanowisko po rzepaku jest idealne dla wielu roślin następczych: pszenicy ozimej, jęczmienia ozimego oraz  pszenżyta ozimego.

 

Fazy rozwojowe rzepaku – skala BBCH

W wielu krajach wykorzystuje się skalę BBCH do identyfikacji faz fitofenologicznych roślin uprawnych. Została ona opracowana dla wielu gatunków roślin jedno- i dwuliściennych. Skala opiera się na systemie kodu dziesiętnego, który dzieli się na zasadnicze i drugorzędne fazy rozwoju. Pierwsza cyfra kodu od 0 do 9 określa makrostadium fenologiczne rośliny, a druga jej mikrostadium (również od 0 do 9). Skala precyzuje stopień rozwoju danego makrostadium. Brak ciągłości cyfrowej w oznaczeniach poszczególnych faz rozwojowych wynika stąd, że kod BBCH jest uniwersalny dla wszystkich roślin, a wiele z nich, zwłaszcza jednoliścienne, przechodzą fazy rozwojowe niewystępujące u gatunków dwuliściennych. W przypadku rzepaku BBCH pomija czwartą fazę rozwojową, analogicznie nie uwzględniono jej także w zaproponowanym schemacie.  Rozwój rzepaku jarego (Brassica napus oleifera  f.  Annua) przebiega według podobnego wzorca, lecz nie ma w nim okresu zimowego spoczynku roślin (faza  20).  Znajomość klucza ułatwia przeprowadzanie zabiegów ochrony rzepaku przed chwastami, chorobami oraz szkodnikami.

 

BBCH 0 – Kiełkowanie i wschody

00 nasiona suche

01 pęcznienie nasion

02 przemiany substancji zapasowych w nasieniu

03 ukazanie się korzonka zarodkowego

04 formowanie przez zarodek łodyżki podliścieniowej

(hypokotylu)

05 łodyżka podliścieniowa pojawia się nad powierzchnią gleby

w postaci zagiętego kolanka

06 prostowanie kolanka nad ziemią i rozwój liścieni

(początek wschodów)

07–09 wzrost liścieni

BBCH 1 – Formowanie i rozwój rozety liściowej

10 liścienie całkowicie rozwinięte, między nimi pojawia się ogonek

pierwszego liścia

11 faza 2. liścia

12 faza 3 liści

13 faza 4 liści

14–18 faza kolejnych liści

19 ponad 9 liści w rozecie

BBCH 2 – Okres zimowego spoczynku roślin

20 zakończenie wzrostu roślin i tworzenia nowych liści BBCH 20

21 przedzimie

23 pełnia zimy

26 po zimie

27 zaranie wiosny

29 przedwiośnie

BBCH 3 – Formowanie i wzrost pędu

30 ruszenie wegetacji wiosennej

31 odtwarzanie przemarzniętej rozety

32 początek wydłużania pędu głównego

33 widoczne 1. międzywęźle

34 widoczne 2. międzywęźle

35 widoczne 3. międzywęźle

36–38 widoczne kolejne międzywęźla

39 widoczne 7 i więcej międzywęźli

BBCH 5 – Pąkowanie

50 pąki kwiatowe zamknięte w liściach

51 zielony pąk (pąki kwiatowe widoczne z góry)

52 pąki kwiatowe wydostają się z najmłodszych liści

53 pąki kwiatowe rozwinięte nad najmłodszymi liśćmi

54 pąki kwiatowe na pędzie głównym całkowicie wyodrębnione

z okrywy liściowej

55–58 pąki kwiatowe na kolejnych rozgałęzieniach bocznych

całkowicie wyodrębnione z okrywy liściowej

59 żółty pąk (widoczne pierwsze płatki w pąkach pędu

głównego)

BBCH 6 – Kwitnienie

60 otwarte pierwsze kwiaty

61 początek kwitnienia (otwartych 10% kwiatów w kwiatostanie

głównym)

62 otwartych 20% kwiatów w kwiatostanie głównym

63 otwartych 30% kwiatów w kwiatostanie głównym

64 otwartych 40% kwiatów w kwiatostanie głównym

65 pełnia kwitnienia: otwartych 50% kwiatów w kwiatostanie

głównym, starsze płatki opadają

66–67 końcowa faza kwitnienia

68 przekwitanie (większość płatków kwiatowych opadła)

69 pojedyncze rośliny kończą kwitnienie – dokwitanie

BBCH 7 – Formowanie i rozwój łuszczyn

70 pierwsze łuszczyny osiągają typową wielkość

71 około 10% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

72 około 20% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

73 około 30% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

74 około 40% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

75 około 50% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

76 około 60% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

77 około 70% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

78 około 80% łuszczyn osiągnęło typową wielkość

79 prawie wszystkie łuszczyny osiągnęły typową

wielkość

BBCH 8 – Wzrost i dojrzewanie nasion

80 początek dojrzewania

81 około 10% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

82 około 20% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

83 około 30% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

84 około 40% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

85 około 50% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

86 około 60% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

87 około 70% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

88 około 90% łuszczyn zawiera nasiona brązowe

89 dojrzałość pełna (nasiona we wszystkich prawie

łuszczynach brązowoczarne i twarde)

BBCH 9 – Zamieranie roślin

90–97 rośliny stopniowo zamierają i zasychają

98 obumarłe rośliny czernieją

99 okres spoczynku zebranych nasion

RAPOOL Polska Sp. z o.o.

ul. Straszewska 70

62-100 Wągrowiec
Polska, woj. wielkopolskie
telefon: +48 (67) 26 80 710

faks: +48 (67) 26 80 715

Dane  rejestrowe

RAPOOL Polska Sp. z o.o. :

Sąd Rejonowy w Poznaniu
XXI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
KRS: 0000142209,
Kapitał zakładowy: 1.600.000 PLN,

Zarząd: Andrzej Duszejko, Leszek Goliński, Johannes Peter Angenendt, Dietmar Brauer