Z NAMI ZYSKUJESZ  – TERAZ PODWÓJNIE
akcja rabatowa 2017

CHOROBY RZEPAKU

Wiele czynników chorobotwórczych, należących do różnych grup systematycznych, wywołuje choroby w rzepaku. Większość z patogenów rzepaku poraża zarówno liście, jak i łodygi, a w okresie dojrzewania również łuszczyny. Wyjątek stanowi kiła kapusty – w tym przypadku właściwe objawy porażenia występują jedynie na korzeniu. Natomiast na częściach nadziemnych pojawiają się tzw. symptomy niespecyficzne, czyli związane jedynie ze skutkami zaburzeń w funkcjonowaniu korzenia dla liści, pędów itp.

Główne zagrożenie dla wzrostu i plonowania rzepaku stanowią takie choroby, jak: sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa, czerń krzyżowych i szara pleśń – w każdym sezonie wegetacyjnym wszystkie one występują na wielu plantacjach. Należy się ich obawiać dlatego, że mają wpływ na znaczne obniżenie ilości i jakości plonu nasion. Ważnym działaniem zapobiegającym takim stratom jest wybór odmian o podwyższonej odporności na porażenie. Sucha zgnilizna kapustnych, czerń krzyżowych i szara pleśń mogą występować w rzepaku przez wiele miesięcy. Pojawiają się jesienią, rozwijają wiosną, a kończą swoją chorobotwórczą działalność latem. Już jesienią zakłócają początkowy wzrost roślin, w tym czasie też namnażają się, aby po ruszeniu wegetacji dalej porażać liście, łodygi, a następnie łuszczyny i nasiona.

Ważną pod względem gospodarczym chorobą rzepaku, której sprawcą jest pierwotniak Plasmodiophora brassicae, jest też kiła kapusty. Już po sześciu tygodniach od wschodów rzepaku na jego korzeniach mogą pojawić się narośla świadczące o pojawieniu się choroby. Później, jeżeli jesień jest ciepła, guzy szybko się powiększają, następuje redukcja korzeni włośnikowych i drobnych korzeni właściwych. Rośliny zostają zahamowane we wzroście, a ich liście zmieniają barwę, ponieważ znacznie zmniejsza się zdolność pobierania wody i składników pokarmowych.

W późniejszej fazie rozwojowej, czyli w okresie kwitnienia, gdy gleba jest wilgotna, rzepak bywa porażany przez grzyb wywołujący zgniliznę twardzikową. Ta groźna choroba pojawia się zwłaszcza na terenach z większą ilością opadów i tam, gdzie rzepak wysiewa się na dobrych, żyznych glebach, ale istotne straty gospodarcze powoduje też w rejonach długoletnich upraw tej rośliny, nawet na glebach lżejszych. Większość ważnych gospodarczo chorób można zwalczać za pomocą preparatów chemicznych. Niektóre spośród środków grzybobójczych, które można stosować w rzepaku ozimym jesienią i wczesną wiosną, oprócz właściwości grzybobójczych wykazuje zdolność wpływania na pokrój roślin. Hamują one wynoszenie stożka wzrostu zbyt wysoko nad powierzchnię gleby przed zimą, a w momencie ruszenia wegetacji wzrost wydłużeniowy łodygi, co w przyszłości może ograniczyć wyleganie.

 

Czerń krzyżowych (Alternaria brassicae)

Siewka – przewężenia szyjki korzeniowej lub brunatne, owalne nekrozy na liścieniach, częste obumarcie roślin lub osłabienie (zgorzel siewek).

Liście – żółkną, czerwienieją, więdną, następuje zahamowanie wzrostu (objawy niespecyficzne).

Łodyga – zahamowanie wzrostu, przyspieszone pąkowanie i kwitnienie, więdnięcie (objawy niespecyficzne).

Łuszczyna – podłużne lub owalne, brunatne lub czarne, zagłębione plamy; w przypadku dużego nasilenia choroby łuszczyny przedwcześnie zasychają i pękają.

 

 

Szkodliwość

Porażone siewki zamierają, co powoduje przerzedzenie plantacji. Zainfekowane liście mają utrudnione procesy asymilacji, są też źródłem choroby dla innych liści czy łuszczyn. Porażenie łuszczyn prowadzi do ich przedwczesnego pękania i osypywania się nasion. Nasiona z porażonych łuszczyn są drobne, gorszej jakości i zasiedlone przez grzyby, obniża się także ich wartość jako materiału siewnego.

 

Kiła kapusty (Plasmodiophora brassicae)

Korzenie – kuliste, maczugowate, palczaste narośle (guzy) na korzeniu głównym oraz korzeniach bocznych; początkowo są one jasne, suche, białokremowe, stopniowo brunatnieją, gniją i rozpadają się.

Liście – żółkną, czerwienieją, więdną, następuje zahamowanie wzrostu (objawy niespecyficzne).

Łodyga – zahamowanie wzrostu, przyspieszone pąkowanie i kwitnienie, więdnięcie (objawy niespecyficzne).

Łuszczyna – podłużne lub owalne, brunatne lub czarne, zagłębione plamy.

 

 

Szkodliwość

Wysoki potencjał wynika z możliwości przetrwania patogena przez wiele lat w glebie w postaci zarodników przetrwalnikowych. Zniszczenie sytemu korzeniowego skutkuje utrudnieniem w pobieraniu wody oraz substancji pokarmowych. W przypadku silnego porażenia i niekorzystnych warunków środowiskowych (brak wody, niskie temperatury) rośliny wcześnie zamierają. Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi sprawcy kiły kapusty są m.in. umiarkowana temperatura powietrza i gleby (optymalnie 22–24°C), wysoka wilgotność, kwaśne, zlewne, zaskorupione gleby. Patogen przenosi się na przykład wraz z fragmentami porażonych roślin, z ziemią przyklejoną do kół maszyn rolniczych, z obornikiem, z wodą gruntową oraz z cząstkami gleby, jak również przez wiatr.

 

Mączniak prawdziwy kapustowatych (Erysiphe cruciferarum)

Liście – mączysty, biały nalot struktur grzyba głównie na górnej stronie blaszki liściowej, który stopniowo się rozrasta, obejmując coraz większą powierzchnię; porażone liście żółkną i zamierają.

Łodyga – mączysty, biały nalot struktur grzyba, który stopniowo się rozrasta, pokrywając coraz większą powierzchnię, niekiedy mogą pod nim wystąpić brunatnofioletowe plamy.

Łuszczyna – mączysty, biały nalot struktur grzyba stopniowo zajmujący coraz większą powierzchnię łuszczyny.

 

 

Szkodliwość

Zainfekowane organy mają utrudnione procesy asymilacji i stanowią źródło choroby dla innych roślin. Porażone łuszczyny są słabo wykształcone i wydają drobne nasiona lub przedwcześnie pękają. Patogen rozwija się podczas ciepłej pogody, już jesienią, ale najczęściej dopiero w okresie kwitnienia i dojrzewania roślin. Obfite nawożenie azotowe i zbyt duża gęstość siewu sprzyjają rozwojowi choroby.

 

Mączniak rzekomy kapustowatych (Peronospora parasitica)

Liścienie – na dolnej stronie blaszki delikatny, szarobiały nalot struktur patogena; porażone liścienie stopniowo żółkną i zamierają.

Liście – na górnej stronie blaszki liściowej żółte plamy z brunatną, nieregularną obwódką; na dolnej stronie w tym samym miejscu delikatny, szarobiały nalot struktur patogena; porażone liście, podobnie jak liścienie, żółkną oraz zamierają.

Z – zaprawianie nasion

 

 

Szkodliwość

Chore liścienie i liście mają utrudnione procesy asymilacji i są źródłem infekcji innych organów. Silnie porażone siewki zamierają, co prowadzi do przerzedzenia plantacji, natomiast pojawienie się choroby w późniejszym okresie rozwoju roślin najczęściej nie ma większego znaczenia. Na pojawienie się sprawcy mączniaka rzekomego mają wpływ nadmierna i przedłużająca się wilgotność, zbyt gęsty i głęboki siew oraz brak zrównoważonego nawożenia.

 

Sucha zgnilizna kapustnych (Phoma lingam)

Siewka – brunatne, owalne nekrozy; przewężenia szyjki korzeniowej lub części korzenia; często dochodzi do obumarcia rośliny lub jej osłabienia.

Liście – jasnobrązowe lub beżowe owalne plamy z piknidiami (czarne kropki) na powierzchni, niekiedy z chlorotyczną obwódką.

Łodyga – rozległe, jasnobrunatne plamy z piknidiami na powierzchni, często z brunatną obwódką.

Łuszczyna – rozległe, jasnobrunatne plamy z piknidiami na powierzchni, często z brunatną obwódką.

Szyjka korzeniowa – ciemnobrunatne plamy, które stopniowo się pogłębiają, korkowacieją i murszeją.

 

Szkodliwość

Porażone liście mają utrudnione procesy asymilacji i są źródłem choroby dla innych organów. Zainfekowanie szyjki korzeniowej prowadzi do zakłóceń w przewodzeniu substancji pokarmowych i wody, zwiększa się skłonność do wylegania. Pojawienie się patogena zależy od obecności na plantacji lub w jej sąsiedztwie nieprzyoranych resztek pożniwnych. Nasilenie choroby wzrasta w warunkach dużej wilgotności i umiarkowanej temperatury, w przypadku nieprawidłowego zmianowania, na odmianach o mniejszej odporności, przy dużej gęstości siewu.

 

Szara pleśń (Botrytis cinerea)

Liście – sinozielone, zagłębione, o nieregularnym kształcie plamy pokryte szarym nalotem; liście stopniowo zamierają.

Łodyga – szarobrunatne, zagłębione, nieregularne plamy z szarym nalotem pojawiające się stopniowo na coraz większym obwodzie.

Łuszczyna – szarobrunatne, zagłębione, nieregularne plamy z szarym nalotem; łuszczyny przedwcześnie zasychają, pękają, a nasiona osypują się.

 

Szkodliwość

Porażone liście mają utrudnione procesy asymilacji, silnie zainfekowane zamierają, są też źródłem choroby dla innych organów. Porażenie łodygi powoduje zakłócenia w przewodzeniu substancji pokarmowych i wody, zwiększa skłonność do wylegania. Pojawienie się patogena na łuszczynach prowadzi do ich przedwczesnego pękania i osypywania się nasion, obniżenia ich plonu i jakości. Źródłem infekcji są najczęściej resztki pożniwne, nasiona, chwasty i rzadziej sklerocja znajdujące się w glebie.

 

Zgnilizna twardzikowa (Sclerotinia sclerotiorum)

Liście – zainfekowane liście brunatnieją i zamierają.

Łodyga – białoszare, niekiedy koncentryczne plamy pokrywają stopniowo zainfekowane pędy; na powierzchni plam występuje biała, watowata grzybnia, która przerasta głównie wnętrze łodygi; ze zbitej grzybni tworzą się najpierw szare, potem czarne, owalne przetrwalniki grzyba – sklerocja.

Łuszczyna – łuszczyny bieleją, są wypełnione białą grzybnią i sklerocjami.

 

Szkodliwość

Wysoka szkodliwość patogena wynika z możliwości jego przetrwania w glebie w postaci sklerocjów przez wiele lat. Porażenie łodygi, zwiększa skłonność do wylegania, wpływa na obniżenie plonu i jakości nasion. Porażenie łuszczyn powoduje ich przedwczesne zasychanie i osypywanie nasion oraz zanieczyszczenie materiału siewnego przez sklerocja, przy czym wielkość i kształt przetrwalników często są podobne do nasion rzepaku. Niebezpieczeństwo infekcji wzrasta na obszarach o dużym udziale rzepaku w zmianowaniu oraz w rejonach o podwyższonej wilgotności gleby i powietrza. Występowanie choroby nasila się przy dużej gęstości siewu, nadmiernym nawożeniu azotem i podczas uprawy odmian o mniejszej odporności.

 

Zgorzel siewek

(różne patogeny – Pythium debaryanum, Gibberella avenacea, Thanatephorus cucumeris oraz Pythium spp., Fusarium spp., Phoma lingam, Alternaria spp.)

Siewka – brunatne, owalne nekrozy na szyjce korzeniowej i (lub) korzeniu z czasem obejmujące cały ich obwód; następuje uwiąd i zamieranie.

Liścienie – chlorotyczne lub brunatne nekrozy.

Łodyga – biały nalot (opilśń) wytworzony przez strzępki sprawcy choroby.

Z – zaprawianie nasion

 

 

Szkodliwość

Zainfekowane liścienie i liście mają utrudnione procesy asymilacji i są źródłem choroby dla innych roślin. Porażenie szyjki korzeniowej prowadzi do zakłóceń w przewodzeniu substancji pokarmowych i wody. Porażone rośliny niekiedy zamierają przed wschodami (zgorzel przedwschodowa) lub po nich (zgorzel powschodowa), co skutkuje przerzedzeniem plantacji. Thanatephorus cucumeris występuje w stadium strzępkowym i jest to gatunek Rhizoctonia solani. Grzyb R. solani zimuje w glebie w postaci sklerocjów lub na resztkach porażonych roślin. Infekcji dokonuje poprzez strzępki grzybni. W późniejszym okresie wzrostu rzepaku znajduje się na podstawie łodyg w postaci białego nalotu.

 

Źródło: Rzepak ozimy, Hortpress/Rapool

RAPOOL Polska Sp. z o.o.

ul. Straszewska 70

62-100 Wągrowiec
Polska, woj. wielkopolskie
telefon: +48 (67) 26 80 710

faks: +48 (67) 26 80 715

Dane  rejestrowe

RAPOOL Polska Sp. z o.o. :

Sąd Rejonowy w Poznaniu
XXI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
KRS: 0000142209,
Kapitał zakładowy: 1.600.000 PLN,

Zarząd: Andrzej Duszejko, Leszek Goliński, Johannes Peter Angenendt, Dietmar Brauer